W ebooku „Rozszerzanie diety w 6 krokach” znajdziesz m.in.: najważniejsze informacje o rozszerzaniu diety, schemat wprowadzania pokarmów stałych krok po kroku, wyczerpujące opisy każdej grupy produktów spożywczych, którą będziesz wprowadzać do diety dziecka, listy produktów niewskazanych dla niemowląt, porady jak bezpiecznie Jedni sugerują rozszerzać dietę już po czwartym miesiącu życia dziecka, inni dopiero po szóstym. Bywają i tacy, co zalecają podawać niemowlęciu soczki czy warzywa już po 3 miesiącu. Jakby tego było mało, na opakowaniach gotowych produktów można zobaczyć informację o tym, że dana kaszka czy obiadek przeznaczone są dla dzieci Alergia pokarmowa ujawnia się zazwyczaj około 2. lub 3. miesiąca życia dziecka albo w okresie rozszerzania jego diety. W przypadku niemowląt karmionych wyłącznie piersią białka mleka krowiego, które wywołują u maluszka reakcję alergiczną, pochodzą ze spożytego przez mamę pokarmu (np. mleko, jogurt, ser). Dobrze wiemy, że rozszerzanie diety dziecka bywa niekiedy stresujące dla rodziców. Nie musisz się jednak niczego obawiać. Podpowiemy Ci, jak rozpoznać, że Twój maluszek jest już gotowy na przygodę z nowymi smakami i konsystencjami, a także jakich zasad warto się trzymać podczas wprowadzania stałych posiłków do jadłospisu dziecka. . Dla większości mam rozszerzanie diety to niełatwa sprawa. Jednak, gdy mamy na pokładzie małego alergika sytuacja wygląda zazwyczaj jeszcze trudniej. Z każdej strony słyszymy sprzeczne opinie. Jedni mówią, by u dzieci z tym problemem zaczynać podawanie posiłków stałych zaraz po skończeniu 4 miesiąca, inni, by rozpocząć później niż po skończeniu 6 miesięcy. Czy rozszerzanie diety alergika wygląda inaczej niż u jego rówieśników? Ten wpis to minikompendium wiedzy na temat rozszerzania diety u małego alergika. Chcę byś zamiast obawy przed alergią czuła radość z tego nowego etapu w życiu Twojego malucha. Kiedy zacząć rozszerzać dietę alergika? Czas, w którym należy rozpocząć rozszerzanie diety alergika nie różni się od czasu, w jakim rozpoczynamy podawanie posiłków stałych dzieciom bez tego problemu. Przez pierwsze 6 miesięcy życia malucha karmimy go wyłącznie naszym mlekiem (lub mieszanką mlekozastępczą). Po tym czasie możemy rozpocząć przygodę z innymi pokarmami. Według zaleceń Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Dzieci dietę można bezpiecznie rozszerzać pomiędzy skończonym 17 tygodniem, a 26 tygodniem życia, ALE należy dołożyć starań, by przez pierwsze 6 miesięcy dziecko było karmione wyłącznie mlekiem matki lub mlekiem modyfikowanym. W praktyce oznacza to, by zaczynać jednak bliżej 26, niż 17 tygodnia. Zwracamy też uwagę na tzw. sygnały gotowości do rozszerzania diety, o których możesz przeczytać we wpisie “Rozszerzanie diety”. Od czego rozpocząć rozszerzanie diety alergika? Nie ma jednego, ustalonego schematu, w którym przedstawione byłyby pokarmy przewidziane na każdym etapie rozszerzania diety. Jednak, w przypadku dzieci z alergią, są produkty, które warto wprowadzić jako jedne z pierwszych. Większość z tych maluchów reaguje nadwrażliwością na mleko oraz jajka i nie może ich spożywać. W związku z tym są nieco bardziej narażone na zmniejszoną podaż wapnia i białka. Planujemy zatem podanie produktów zawierających stosunkowo dużą ilość tych składników, tak by już na starcie zniwelować ryzyko niedoborów. U wszystkich dzieci ważna jest też podaż żelaza, ponieważ jego ilość w mleku mamy jest już na tym etapie bardzo niewielka (choć samo mleko nadal jest najważniejszym i bardzo wartościowym pokarmem – w tym okresie pokrywa ok. 70% zapotrzebowania na składniki odżywcze!) 5 superpokarmów na start Oto 5 moich propozycji superpokarmów dla małych alergików:komosa ryżowaczerwona soczewicanasiona słonecznikabrokułamarantusDlaczego właśnie one?Wszystkie są bardzo dobrym źródłem składników, jakich potencjalnie może zabraknąć dziecku na diecie eliminacyjnej. Już w tak niewielkiej ilości, jaką maluch jest w stanie zjeść w ciągu dnia znajdziemy sporo wapnia, białka i żelaza. Komosa oraz amarantus świetnie sprawdzą się na śniadanie jako dodatek do owoców lub jako wzbogacenie zupki soczewica może być podana jako część drugiego dania, zamiast mięsa lub jako dodatek do zupki. Z soczewicy można też w późniejszym czasie wyczarowywać kotleciki oraz pasztety – są przepyszne i dzieci chętnie je jedzą. Brokuł ma wszechstronne zastosowanie. Może być podany jako warzywo “do łapki”, jako papka, dodatek do zupki, składnik kotlecików, zapiekanek…Nasiona słonecznika na tym etapie nadają się do wzbogacenia zupki (wrzucamy je na początku gotowania), a później, gdy malec będzie już zajadał kanapki, można z nich zrobić wspaniałe pasty do pieczywa. A co z produktami, które podaje się tradycyjnie na początku rozszerzania diety? Marchewka, ziemniaczek, jabłko? Jeżeli macie takie życzenie to zacznijcie od nich. Jak już wspominałam wcześniej, nie ma żadnych schematów dotyczących tego, od czego mamy rozpocząć. Warto jednak podkreślić, że są to pokarmy o małej gęstości odżywczej (zawierają stosunkowo mało substancji odżywczych na 100 g w porównaniu do innych produktów – napiszę o tym więcej niebawem) i warto wprowadzać je jako jedne z wielu, a nie jako podstawowe pokarmy. Wspaniale jest serwować dziecku po kolei produkty z różnych grup, np.:1. warzywo > marchewka2. zboża/pseudozboża/kasze > amarantus3. strączki > czerwona soczewica4. owoc > śliwka5. nasiona > nasiona słonecznika6. tłuszcze spożywcze > olej rzepakowyitd, itd…Oczywiście, jeżeli Wasze dzieci są na diecie tradycyjnej to również na początku można wprowadzić mięso (np. królik, indyk, kurczak – o ile brak na nie reakcji alergicznej) oraz ryby. Nie piszę o tym jako o oczywistej grupie produktów, ponieważ coraz częściej spotykam małych wegetarian, a sama również bardzo popieram ten model żywienia. Jeżeli jednak Wasza rodzina spożywa mięso to śmiało można je podać dziecku już od samego początku. Dobra... a kaszki dla niemowląt? Jeżeli znacie mnie już nieco dłużej, to na pewno wiecie co napiszę dalej 🙂 Niemowlęta tak jak każdy, przeciętny, zdrowy człowiek powinny jeść kasze. Kasza to świetne źródło energii, białka, mikro i makroelementów. Celowo jednak piszę KASZA, a nie kaszka. Niemowlęciu podajemy normalne kasze, takie same jak dla dorosłego człowieka. Zwracamy jedynie uwagę, by nie były pakowane w te plastikowe woreczki do gotowania oraz w miarę możliwości by były ekologiczne. Dlaczego zwykłe kasze? Bo są zdrowsze, tańsze, mniej kaszki dla alergików? To nic innego niż dobry marketing. Bazą tych kaszek jest mąka ryżowa, która sama w sobie ma dość ubogą zawartość składników odżywczych, a podawana ciągle może przyczyniać się do częstych zaparć u dziecka. Nie bez znaczenia jest też fakt, że obserwuję coraz większą ilość maluchów wrażliwych właśnie na ryż. Paradoksalnie, te dzieci na kaszkę dla alergików zareagują… alergią. Pozostała część składu tych produktów, w zależności od producenta, jest poprawna lub kiepska. A za cenę jednej paczki takiej specjalnej kaszki możecie kupić 2 kg ekologicznej kaszy gryczanej 🙂 Także chyba już wiecie, czemu ich nie dla niemowląt poświęciłam oddzielny wpis “kasze i kaszki dla niemowląt“, pisałam w nim jakie kasze (i w jaki sposób) warto zaserwować maluchowi na początku rozszerzania nasze mamy i babcie zagęszczały mleko kaszą manną i podawały do picia w butelce. Nie róbcie tego. Obecne zalecenia mówią wyraźnie – z butelki podajemy tylko mleko i ewentualnie wodę, jeżeli są takie wskazania. Kasze jadamy łyżką 🙂 Kaszka z butelki sprzyja próchnicy, a poza tym wcale nie sprawia, że dziecko prześpi całą noc (bo w tym celu zazwyczaj bywała serwowana). W jaki sposób rozszerzać dietę alergika? Wiesz już od jakich produktów zacząć, ale wciąż zastanawiasz się jak je podać, ile, co jaki czas. Sposób rozszerzania diety u alergika to punkt, w którym podawanie posiłków stałych różni się nieco od metod rozszerzania diety u dzieci bez alergii. Przede wszystkim zachowujemy tutaj nieco większą dozę ostrożności. Pierwsze co warto zrobić to założyć dzienniczek rozszerzania diety. Dzięki niemu nie pogubisz się w tym ile czego i kiedy maluch zjadł, a także łatwiej znajdziesz alergen (o ile oczywiście taki się w ogóle pojawi). Jeżeli chcesz, możesz skorzystać z gotowego dzienniczka jaki przygotowałam w dziale “materiały do pobrania”.Poniżej w punktach znajdziesz złote zasady rozszerzania diety alergika (nazwałam je ponieważ to słowo świetnie oddaje naturę rozszerzania diety u dzieci):(P) Pojedynczo – zawsze wprowadzaj tylko jeden produkt na raz. Wprowadzając ich więcej trudno znaleźć winowajcę reakcji alergicznej i zamiast iść na przód, trzeba cofnąć się trzy kroki i sprawdzać każdy pokarm od nowa.(R) Różnorodnie – to jest to, o czym pisałam wcześniej. Podawajmy dziecku pokarmy z różnych grup, nie fiksujmy się tylko na warzywach i owocach. Jest to ważne, ponieważ dzięki temu dostarczamy maluchowi różnych wrażeń smakowych i zapewniamy bogactwo składników odżywczych. Ten punkt odnosi się też do formy podania posiłku. W miarę rosnących umiejętności dziecka proponuj mu różne faktury i tekstury jedzenia – papki, grudki, produkty starte, rozgniecione, pokrojone i w całości – niech się dzieje na talerzu!(O) Odstępy między nowościami – warto wiedzieć, że reakcja alergiczna może wystąpić nawet po 72 godzinach od spożycia danego produktu. Dlatego nie spiesz się. Jeden produkt na 3-4 dni to częstotliwość, która pozwoli Ci w łatwiejszy sposób uchwycić na co maluch reaguje nadwrażliwością.(C) Czujnie – Obserwuj reakcje Twojego dziecka. Jeżeli cokolwiek Cię zaniepokoi zastosuj kolejną z zasad.(E) Eliminuj i prowokuj – Jeżeli pojawiła się niepożądana reakcja, odstaw ostatnio wprowadzony produkt (eliminuj) i poczekaj, aż objawy miną. Następnie ponownie podaj dziecku ten sam pokarm (prowokuj) i obserwuj czy symptomy powrócą. Jeżeli nic się nie dzieje – wprowadź ten produkt do menu, jeżeli wystąpiła reakcja, to spróbuj podać go za jakiś czas (np. 3 miesiące). Tego punktu nie stosujemy w przypadku wystąpienia ciężkich reakcji takich jak: puchnięcie, problemy z oddychaniem, świsty z krtani lub oskrzeli, obrzęk wokół ust i w okolicy twarzy, duszności, wstrząs anafilaktyczny. W takiej sytuacji należy niezwłocznie zadzwonić na pogotowie, a także skontaktować się z lekarzem alergologiem. (S) Spokojnie – nie ma gorszego wroga niż stres i nerwy. Rozszerzanie diety powinno być wspaniałym doświadczeniem i dla rodzica, i dla dziecka. Uwierz mi, wiem jak frustrujące jest, gdy maluch reaguje na 3 z 5 podanych pokarmów. Przechodziłam przez to samo. Jednak to minie! To, na co maluch reaguje dzisiaj, za miesiąc, dwa, trzy może już być dobrze tolerowane. Dlatego tak ważne jest spokojne i systematyczne rozszerzanie diety według powyższych zasad. Nie denerwuj się także, jeżeli dziecko je niewiele. To zupełnie normalne. Tak, łyżeczka papki z brokuła na obiad to nie jest nic niezwykłego! Maluchy tak już mają 🙂 Zdarzają się też niemowlaki, które jedzą tak, jakby głodowały przez ostatnią dobę – to też jest ok! Każdy z nas jest inny, ta zasada dotyczy też naszych dzieci. Spokój i cierpliwość – to najlepsza taktyka jaką możesz zastosować! Jakie ilości jedzenia podawać na początku rozszerzania diety? Zawsze, gdy po raz pierwszy podajemy jakiś produkt to proponujmy go w niewielkiej ilości (np. 1 łyżeczka). Z każdym kolejnym dniem zwiększamy tę ilość (chyba, że dziecko nie wyraża na to chęci – nigdy nie zmuszamy do jedzenia). Kiedy zbudujemy już bazę bezpiecznych pokarmów i będziemy z nich przygotowywać potrawy, to podajemy maluchowi tyle, ile ma ochotę zjeść. My jako rodzice decydujemy jedynie o rodzaju i czasie posiłku . Więcej na ten temat pisałam we wpisie “Moje niemowlę nie chce jeść!” Kiedy wprowadzać produkty uznawane powszechnie za silne alergeny? Wprowadzamy je w tym samym czasie co inne pokarmy. Nie ma zaleceń, które nakazywałyby wstrzymywanie się z podawaniem produktów takich jak np. orzechy czy ryby do jakiekolwiek magicznej granicy wieku. Ba! Im dłużej zwlekamy, tym większa szansa, że dziecko źle zareaguje na dany pokarm. Nie ma też żadnych ram czasowych, które ułatwiają zaakceptowanie alergenów – ta teoria została już obalona i obecnie się jej nie zaleca. Jedyna zasada jakiej warto przestrzegać to wzmożona czujność – obserwujemy jak dziecko reaguje na nowy pokarm. Wiem, że niektóre mamy bardzo się boją wstrząsu anafilaktycznego i ja to doskonale rozumiem. Dobrą metodą na oswojenie się z tym strachem, a jednocześnie sprawdzenie czy maluch rzeczywiście nie reaguje silną alergią na dany produkt, jest wprowadzenie go w 3 krokach:pierwszego dnia posmaruj/podotykaj pokarmem skórę dziecka we wrażliwym miejscu – jeżeli nie wystąpi silne zaczerwienienie, obrzęk czy wysypka możesz przejść dalejdrugiego dnia przyłóż produkt do śluzówki dziecka (kącik ust). Przy braku reakcji możesz przejść dnia podaj dziecku bardzo małą ilość produktu do zjedzenia. Możesz też rozcieńczyć go np. w zupce. Jeżeli nic się nie stanie postępuj tak, jak przy rozszerzaniu o inne pokarmy, czyli według zasad jakie podałam powyżej ( Pojedyńczo, Różnorodnie, Oddal w czasie, Czujnie, Eliminuj i Prowokuj, na którymkolwiek z etapów wystąpi niepokojąca reakcja skonsultuj to z lekarzem alergologiem, być może zleci dalszą diagnostykę w celu sprawdzenia nasilenia alergii na ten też, by nie stosować tej metody do każdego nowego posiłku – to zdecydowanie zbytnia ostrożność. Wybierz maksymalnie 3-4 produkty, które wprowadzisz w ten sposób. Jakie objawy mogą sugerować alergię na dany produkt? Poniżej spisałam najczęstsze objawy alergii pokarmowej u maluchów. Może wystąpić tylko jeden, może więcej. Mogą być to objawy z jednej grupy albo z ulewania, wymioty, bóle brzucha, biegunka, zaparcia, krew w atopowe zapalenie skóry, czerwone plamy na ciele, zmiany w obrębie zgięć kolan i łokci, świąd, obrzęki ogólne lub miejscowe (np. obrzęk w okolicy ust lub oczu)ODDECHOWEKatar, zatkany nos bez widocznego kataru, świsty z krtani lub oskrzeli, duszności, astmaOGÓLNOUSTROJOWEustawiczna niechęć do danego pokarmu, brak przybierania na wadze, anemia, zaburzenia snu, chroniczne rozdrażnienie, marudzenie – dziecko zachowuje się inaczej niż zawsze, bezdechy, wstrząs anafilaktycznyKolorem czerwonym zaznaczyłam objawy sugerujące silną alergię i wymagające pilnej konsultacji lekarskiej lub nawet (w przypadku reakcji anafilaktycznych) wezwania karetki pogotowia. Dobrze pamiętać, że niektóre z pozostałych symptomów mogą mieć też inną przyczynę i jeżeli pomimo odstawienia ostatnio wprowadzonych pokarmów nie ustępują, to należy skonsultować się z lekarzem pediatrą lub specjalistą w danej grupie objawów (skórne – dermatolog, pokarmowe – gastroenterolog, oddechowe – alergolog/pulmonolog) Podsumowanie Podsumuję na koniec najważniejsze informacje na temat rozszerzania diety u alergika: Rozszerzanie diety alergika rozpoczynamy w okolicy ukończenia 6 miesiąca życia, gdy dziecko jest na to gotowe Na tym etapie mleko mamy jest wciąż NAJWAŻNIEJSZYM pokarmem, reszta to przyjemny dodatek Pokarmy podajemy według dowolnej kolejności – nie ma schematu z produktami dozwolonymi w danym miesiącu życia Zaczynamy od niewielkich ilości, stopniowo je zwiększając Nie odkładamy w czasie podawania produktów potencjalnie alergizujących, wprowadzamy je tak jak resztę pokarmów Trzymamy się złotych zasad Pojedyńczo, Różnorodnie, Oddal w czasie, Czujnie, Eliminuj i Prowokuj, Spokojnie I najważniejsze! Cieszymy się, że nasza pociecha wkracza właśnie w nowy etap – etap poznawania świata smakiem! Mamy (i Taty!), z czym mieliście największe problemy przy rozszerzaniu diety Waszym małym alergikom? Podzielcie się swoim doświadczeniem w komentarzach!Macie jeszcze jakieś wątpliwości? Śmiało, pytajcie! Ps. Jeśli potrzebujesz indywidualnego wsparcia podczas rozszerzania diety małego alergika, zapraszam Cię na konsultację online. Poprowadzę Cię za rękę przez czas wprowadzania stałych pokarmów! Zostaw swoje dane w formularzu poniżej i postępuj zgodnie ze wskazówkami 🙂 Pytanie nadesłane do redakcji Które warzywa i owoce wprowadzać niemowlęciu z atopowym zapaleniem skóry? Odpowiedziała dr n. med. Grażyna Durska Zakład Medycyny Rodzinnej Pomorski Uniwersytet Medyczny w Szczecinie Poradnia Alergologiczna „Podgórna” w Szczecinie Jedynie w 34% atopowego zapalenia skóry za wywoływanie zmian chorobowych odpowiedzialne są alergeny pokarmowe, dlatego też nie ma jednoznacznych wytycznych dotyczących stosowania diety eliminacyjnej. Do najsilniejszych alergenów pokarmowych należą alergeny białka mleka krowiego, jaja kurzego oraz mąki pszennej. Inne pokarmy uczulają niemowlęta znacznie rzadziej. Do najczęściej uczulających produktów pochodzenia roślinnego należą: soja, seler, owoce cytrusowe, pomidory, truskawki, poziomki, maliny, rumianek. Rozszerzanie diety powinno być bardzo rozważne. Najczęściej zaleca się podawanie nowych produktów w odstępach kilkudniowych, ułatwia to obserwację stanu zdrowia dziecka. W przypadku nasilenia zmian skórnych lub wystąpienia innych objawów (np. zmiany konsystencji stolca, kaszlu, świszczącego oddechu) powinno się wycofać z diety „podejrzany produkt”. Po okresie 10-14-dniowej eliminacji przeprowadza się próbę prowokacji. Dwukrotne wystąpienie zmian skórnych lub innych objawów klinicznych w okresie spożywania przez dziecko danego produktu i ich ustępowanie w czasie diety eliminacyjnej z dużym prawdopodobieństwem wskazuje na alergię. Zazwyczaj zaleca się wówczas przedłużenie diety eliminacyjnej na 3-6 miesięcy, czasami na rok. W przypadku większości dzieci eliminacja uczulającego pokarmu prowadzi do wytworzenia tolerancji immunologicznej. Rozważnie zastosowana, zbilansowana dieta eliminacyjna nie powinna prowadzić do niedoborów pokarmowych. Do najważniejszych metod profilaktycznych należy karmienie naturalne co najmniej przez 4-6 miesięcy. W nielicznych pracach naukowych wykazano ochronny wpływ podawania niemowlęciu probiotyku - Lactobacillus rhamnosus GG. W innych badaniach nie wykazano korzyści zdrowotnych z tego typu profilaktyki. Występowaniu zaostrzeń zmian skórnych zapobiega częste nawilżanie skóry emolientami, stosowanie delikatnych proszków do prania, nieprzegrzewanie dziecka, unikanie narażenia na bierne palenie. Piśmiennictwo: Gliński W., Kruszewski J. (red.): Atopowe zapalenie skóry u dzieci i dorosłych. Stanowisko Panelu Ekspertów Polskiego Towarzystwa Alergologicznego. Medycyna Praktyczna 2012. Kurzawa R., Dworak-Szumlińska B., Milanowski J.: Zasady praktycznego postępowania leczniczego w atopowym zapaleniu skóry (AZS) u dzieci. Acta Pneumonologica et Allergologica Pediatria. 2007; 10: 3-4, 8-11. Nowicki R.: Co nowego w leczeniu atopowego zapalenia skóry? Postępy dermatologii i alergologii. 2009; XXVI, 5: 344-346. Kowalewski C.: Znaczenie bariery naskórkowej w chorobach alergicznych. Postępy dermatologii i alergologii. 2009; XXVI, 5: 342-343. Kiedy rozszerzać dietę dziecka? Światowa Organizacja Zdrowia zaleca, by nowe pokarmy wprowadzać do diety dziecka po ukończeniu przez nie 6. miesiąca życia, a do tego czasu podawać mu wyłącznie pokarm naturalny. Kiedy dziecko otrzymuje mleko modyfikowane, rozszerzanie diety u niemowląt powinno rozpocząć się wcześniej, już po ukończeniu 4. miesiąca życia. Zgodnie ze Schematem żywienia niemowląt zaproponowanym przez Sekcję Żywieniową Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Dzieci, który opracowali polscy specjaliści sugerują, by na początek podawać dziecku jednoskładnikowe przeciery warzywne, a ok. dwóch tygodni później owoce. Ta kolejność ma znaczenie, ponieważ owoce są zazwyczaj słodsze niż warzywa, kiedy więc odwrócimy kolejność, warzywa mogą dziecku nie smakować. Od czego rozszerzać dietę maluszka? Rozszerzanie diety niemowlaka powinno się rozłożyć na dłuższy czas i wprowadzać nowości pojedynczo. Mamy wtedy szansę sprawdzić, jak nasze dziecko na nie reaguje. Pierwsze warzywa, jakie można podać dziecku już po ukończeniu przez niego 4. miesiąca życia to: Marchew, ziemniaki i dynia. Każde nowe warzywo podajemy na początku w niewielkiej ilości (2-3 łyżeczki), a kiedy dziecko dobrze na nie reaguje, podajemy kolejne warzywa, takie jak: Brokuły, cukinia, fasolka szparagowa, groszek zielony, kalafior, pietruszka, seler. Kiedy dziecko skończy 7-8 miesięcy i dobrze toleruje dotychczasowe posiłki, można dołączyć do nich warzywa, które mogą być wzdymające, takie jak: Brukselka, gotowana kapusta biała i czerwona. Pierwsze owoce w diecie niemowlaka powinny pojawić się nieco później, niż pierwsze warzywa. Rozszerzanie diety niemowlaka o owoce także przeprowadzamy pojedynczo. Jabłka można podawać już w 4. miesiącu życia. Gruszki, morele i inne owoce sezonowe mogą znaleźć się w diecie dziecka po 6. miesiącu. Suszone śliwki dodawane do musów mogą pomóc w wypróżnianiu po 6. miesiącu, podobnie jak jagody, które pomogą przy ewentualnej biegunce. Lekarze zalecają, by ostrożnie wprowadzać do diety dziecka truskawki czy owoce cytrusowe, ponieważ mogą one wywoływać alergię. Równolegle z eksperymentami owocowymi i warzywnymi do menu dziecka wprowadza się pierwsze kaszki. Jak wprowadzać kolejne produkty? Kalendarz rozszerzania diety dziecka przewiduje też uzupełnianie posiłków gotowanym, chudym mięsem z indyka, kurczaka, królika czy wołowiny. Rozpoczyna się od ok. 10 g na dzień stopniowo zwiększając jego ilość. W podobny sposób wprowadzamy do diety dziecka nabiał i jajka. Wiele osób decyduje się, by rozszerzanie diety dziecka prowadzić korzystając ze słoiczków z gotowymi daniami. Wszystkie mają szczegółowe oznaczenia dotyczące wieku dziecka i spełniają bardzo rygorystyczne normy. Nie ma więc obaw, że podajemy dziecku posiłek ze składników niewiadomego pochodzenia. Bardzo ważnym składnikiem diety dziecka są kasze, którymi wzbogacamy posiłki mleczne i dania z warzywami i owocami. Produkty zbożowe wzbogacają dietę dziecka o węglowodany złożone, błonnik, witaminy z grupy B i składniki mineralne – wapń, magnez, cynk i żelazo. Na co uważać? Urozmaicanie diety niemowląt może przebiegać bez żadnych komplikacji, ale u niektórych dzieci mogą towarzyszyć mu dolegliwości ze strony układu pokarmowego. Nietolerancja pokarmowa, czyli reakcja na nowy produkt, dotyczy przede wszystkim przewodu pokarmowego. Należą do nich: wzdęcia, przelewanie treści pokarmowej w jelitach, bóle i skurcze brzucha, biegunki. Nietolerancja pokarmowa zależeć będzie od ilości uczulającego składnika w diecie, ale raczej nie manifestuje się wysypkami czy dusznością. W takim przypadku mamy do czynienia z alergią pokarmową, która jest reakcją układu immunologicznego na uczulający składnik z mleka czy żywności. Przy alergiach pokarmowych charakterystyczne są swędzące wysypki w zgięciach łokci, kolan czy za uszami. By uniknąć problemów uczuleniowych przy rozszerzaniu diety dziecka warto dodawać nowe produkty powoli, a kiedy obserwujemy niecodzienne objawy, eliminować je na jakiś czas. Układ pokarmowy dziecka dojrzewa cały czas. Nawet jeśli dziecko źle reaguje na jakiś produkt w diecie, kilka tygodni później takich objawów już nie będzie. Podobnie jest z preferencjami smakowymi dzieci. Zazwyczaj pierwsze próby wprowadzania nowych produktów kończą się niepowodzeniem, ale po pewnym czasie dziecko będzie na to gotowe. Źródła: Schemat żywienia niemowląt Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Dzieci, Przegląd Pediatryczny, 2021 r. M. Jas-Baran, T. Chorążyczewska, U malucha na talerzu, Publicat, 2017 r. Schemat rozszerzania diety 4-6 miesięcy UWAGA: wprowadzanie pokarmów stałych powinno rozpocząć się około 6. miesiącażycia, jednak nie wcześniej niż przed upływem 17. tygodnia Produkty, których należy unikać nabiał, orzechy, skorupiaki, soja Produkty, które należy wprowadzać (cel: wprowadzanie nowego składnika co 3 dni) papki z warzyw korzeniowych (ziemniaki, marchew) papki z innych warzyw owoce (np. jabłka, gruszki, banany), również pestkowe (n p. brzoskwinie, śliwki) zanim wprowadzisz truskawki, kiwi i owoce cytrusowe, skon sultuj się z dietetykiem lub lekarzem kaszka ryżowa lub inne produkty ryżowe skonsultuj się z lekarzem lub dietetykiem, zanim wprowadzisz gluten (pszenica , owies, żyto, produkty jęczmienne), jaja, soję, ryby† i orzechy na tym etapie Konsystencja pokarmu Żywność na gładko Rytm posiłków zacznij od podawani a niewielkiej ilości każdego nowego produktu: 1–2 łyżeczki, aby dziecko mogło poznać smak podawaj pokarmy stałe dwa razy dziennie używaj płytkiej plastikowej łyżeczki stopniowo zwiększaj ilość Zachowanie podczas jedzenia To nowe doświadczenie dla Twojego dziecka – pozwól mu się bawić i eksperymentować z jedzeniem † 1-2 porcje ryby dla dziecka w ciągu tygodnia 6-7 miesięcy Produkty, których należy unikać Nabiał Produkty, które należy wprowadzać (cel: wprowadzanie nowego składnika co 3 dni) kontynuuj wprowadzanie różnych warzyw i owoców rozpocznij podawanie produktów o wysokiej zawartości białka, takich jak kurczak, indyk, jagnięcina, wołowina i warzywa strączkowe (groszek i soczewica) podawaj pokarmy bogate w żelazo, takie jak mięso, kaszki wzbogacone w żelazo i zielone warzywa Konsystencja pokarmu gęstsza konsystencja z miękkimi grudkami dbaj o to, aby produkty były miękkie, łatwo dzieliły się na kawałki i aby można było łatwo je połykać; nie podawaj dziecku produktów, które wymagają przeżuwania. Rytm posiłków 2-3 posiłki dziennie Podawaj napoje w kubku „niekapku” lub kubeczku Podawaj kilka różnych rodzajów pożywienia w każdym posiłku, łącząc: owoce i warzywa (ugotowane do miękkości) produkty o wysokiej zawartości białka produkty bogate w węglowodany, takie jak ziemniaki lub ryż Zachowanie podczas jedzenia Kiedy Twoje dziecko zacznie siadać, wprowadź krzesełko do karmienia Daj dziecku łyżeczkę do zabawy Pozwól dziecku dotykać jedzenia i bawić się żywnością 8-10 miesięcy Produkty, których należy unikać Nabiał, produkty w których składzie jest mleko, białka mleka, kazeina, serwatka Produkty, które należy wprowadzać (cel: wprowadzanie nowego składnika co 3 dni) Kontynuuj wprowadzanie różnych: warzyw owoców produktów zbożowych produktów na bazie pszenicy (np. chleba, makaronu, kaszek) produktów o wysokiej zawartości białka Konsystencja pokarmu Produkty w formie papki z większymi grudkami Można wprowadzić miękkie produkty do jedzenia przy pomocy rąk Rytm posiłków 2-3 posiłki dziennie Podawaj napoje w kubku „niekapku” lub kubeczku Podawaj kilka różnych rodzajów pożywienia w każdym posiłku, łącząc: owoce i warzywa (ugotowane do miękkości) produkty o wysokiej zawartości białka produkty bogate w węglowodany, takie jak ziemniaki lub ryż Zachowanie podczas jedzenia Zachęcaj dziecko do samodzielnego jedzenia Może narobić bałaganu – ale to ważny etap uczenia się jedzenia od 10 miesięcy Produkty, których należy unikać Nabiał, produkty w których składzie jest mleko, białka mleka, kazeina, serwatka Produkty, które należy wprowadzać (cel: wprowadzanie nowego składnika co 3 dni) Kontynuuj wprowadzanie różnych: warzyw produktów na bazie pszenicy owoców produktów o wysokiej zawartości białka produktów zbożowych Skonsultuj się z lekarzem lub dietetykiem w sprawie produktów, które nie zostały jeszcze wprowadzone najlepiej wprowadzić jak najwięcej różnych produktów Konsystencja pokarmu Produkty w formie papki, siekane i mielone, odpowiednie dla całej rodziny Można wprowadzić twarde produkty do jedzenia przy pomocy rąk i zwiększyć różnorodność Rytm posiłków 3 posiłki dziennie plus przekąski Podawaj napoje w kubku z ustnikiem lub kubeczku Podawaj kilka różnych rodzajów pożywienia w każdym posiłku, łącząc: owoce i warzywa (ugotowane do miękkości) produkty o wysokiej zawartości białka produkty bogate w węglowodany, takie jak ziemniaki lub ryż Zachowanie podczas jedzenia Zachęcaj dziecko do samodzielnego jedzenia Ignoruj negatywne zachowania podczas posiłków (np. rzucanie jedzeniem) i utrwalaj pozytywne zachowania

jak rozszerzać dietę niemowlaka alergika